چرخه رنگ

برای شناخت رنگها از چرخه رنگ استفاده می کنیم. چرخ رنگ (چرخه رنگ) نموداری است که طیف رنگ‌های اصلی را نمایش می‌دهد و نوع ارتباط این رنگ‌ها با همدیگر را مشخص می‌کند.

سر آیزاک نیوتون (Sir Isaac Newton) در سال ۱۶۶۶ اولین نمودار رنگ دایره شکل را به وجود آورد و از آن زمان، این دایره، مبنای شناخت رنگها به شمار میرود.

رنگ های اصلی:

 

در دایره و چرخه رنگ‌ها، رنگ قرمز، زرد، آبی جز رنگ‌های اصلی و اولیه هستند، زیرا در ترکیب اولیه ساخت این رنگ‌ها از هیچ رنگ دیگری استفاده‌ نشده است و نمی‌توان آنها را از مخلوط کردن رنگ‌های دیگر به وجود آورد. به عبارت دیگر می‌توانیم بگوییم رنگ‌های اصلی خالص‌ترین رنگ‌ها هستند و با ترکیب این سه رنگ می‌توانیم رنگ‌های موجود در طبیعت را بسازیم.

رنگ های فرعی یا ثانویه:

رنگ‌های سبز، بنفش و نارنجی رنگ‌های ثانویه نام دارند.

اگر دو رنگ اصلی به مقدار مساوی با هم ترکیب شوند، رنگ های ثانویه به وجود می آیند و جایگاه این رنگ‌ها در چرخه رنگ، بین ۲ رنگ اصلی است.

می‌توانیم رنگ‌های ثانویه را به این صورت تعریف کنیم که از مخلوط کردن دو رنگ اصلی به مقدار مساوی، این رنگ ها به دست می آیند. با ترکیب رنگ‌های زرد و آبی، رنگ سبز تشکیل می‌شود. از ترکیب قرمز و آبی، رنگ بنفش به دست می‌آید. با تلفیق زرد و قرمز هم رنگ ‌نارنجی به وجود می‌آید.

رنگ های ترکیبی:

رنگهای ثانویه و رنگ های اصلی وقتی دو به دو با هم ترکیب می شوند، رنگ های ترکیبی را به وجود می آورند و جایگاه آنها بین دو رنگی است که آن را به وجود آورده اند.

رنگ‌های ترکیبی عبارت‌اند از :

 زرد نارنجی، از ترکیب زرد با نارنجی

نارنجی قرمز، از ترکیب نارنجی با قرمز

قرمز بنفش ، از ترکیب قرمز با بنفش

 بنفش آبی، از ترکیب بنفش با آبی

 آبی سبز، از ترکیب آبی با سبز

 سبز زرد، از ترکیب سبز با زرد

رنگ های گرم و رنگ های سرد

چرخه رنگ یا طیف رنگ را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: رنگ های گرم و رنگ های سرد .

طیف رنگ‌های زرد تا قرمز را رنگ گرم می‌نامند؛ مجموعه رنگ‌هایی که برای بیان شادی، انرژی و حرکت به کار می‌روند.

در مقابل، طیف سبز تا بنفش را رنگ سرد در نظر می گیرند. مجموعه رنگ‌هایی که برای بیان سکون، سکوت، آرامش و بخشی از جلوه‌های طبیعت به کار می‌روند.

روان شناسی رنگها

البته رنگ‌های دیگری هم وجود دارند که در این دو طیف قرار نمی‌گیرند و از ترکیب آن‌ها حاصل می‌شوند که به آنها رنگهای خنثی می گوییم . سفید و سیاه، معروف‌ترین رنگ‌های خنثی هستند.

زمانی که یکی از رنگ‌های پایه‌ای را انتخاب کردید، ساختن تعداد زیادی از رنگ‌های هم خانواده آن کار بسیار آسانی است. تمام آنچه که باید انجام دهید این است که رنگ خود را با رنگ‌های خنثی ترکیب کنید تا آن را سبک‌تر (رقیق‌تر ) یا سنگین‌تر (غلیظ‌تر ) کنید. این نوع رنگ‌ها را تون یا سایه می‌نامند.

هر رنگ می تواند سه رنگ متفاوت در خود داشته باشد: 

سایه رنگ (shade)، درجه رنگ (tone) و ته رنگ (tint) .

برای ساختن سایه رنگ، درجه رنگ و ته رنگ باید به رنگ پایه رنگ مشکی، سفید و یا خاکستری اضافه کرد.

سایه رنگ یا شید از اضافه کردن مشکی به رنگ پایه ساخته می‌شود و رنگ اصلی را تیره‌تر می‌کند. رنگ حاصل، رنگی غنی و عمیق می‌شود. سایه رنگ‌ها می‌توانند اثری بسیار قوی و تاثیرگذار ایجاد کنند.

ته رنگ یا تینت از اضافه کردن سفید به رنگ پایه ساخته می‌شود و رنگ را روشن‌تر می‌کند. ته رنگ می‌تواند از قدرت و شدت رنگ بکاهد و زمانی استفاده می‌شود که بخواهیم در ترکیب رنگ‌های روشن و براق تعادل ایجاد کنیم.

درجه یا تون رنگ از ترکیب سیاه، سفید و یا خاکستری به پایه رنگ ساخته می‌شود.  درجه رنگ نیز نسخه‌ای کم رنگ و ظریف از رنگ اصلی محسوب می‌شود.

رنگ های مشابه

به رنگ هایی مشابه گویند که در چرخه ی رنگ در کنار هم قرار دارند و هماهنگی و هارمونی خوبی را پدید می آورند.

رنگ های مکمل

به رنگهایی که در چرخه ی رنگ روبروی هم قرار می گیرند، رنگهای مکمل میگویند.

هر یک از رنگ های ثانویه مکمل رنگ های اصلی هستند .به گونه ای که این رنگ ها هم نشینی خوبی با هم دارند و یکدیگر را کامل می کنند . از ترکیب رنگ های مکمل، رنگ خاکستری به دست می آید که رنگی است خنثی .

 اگر دو رنگ مکمل در کنار هم قرار بگیرند باعث درخشش بیشتر می شوند که در طبیعت این هماهنگی را می توان به وفور مشاهده کرد .

رنگ های نارنجی و آبی، رنگ های بنفش و زرد، رنگ های قرمز و سبز رنگ های مکمل می باشند. از دیگر نکاتی که در ارتباط با رنگ های مکمل متوجه میشوید این است که آنها از یک رنگ گرم و یک رنگ سرد تشکیل میشوند.
رنگ های نارنجی, قرمز و زرد رنگ های گرم و رنگ های آبی, سبز و بنفش رنگ های سرد هستند.
این رنگ ها در کنار هم باعث ایجاد کنتراست میشوند؛ به این معنا که زمانی که دو رنگ مکمل در کنارهم قرار میگیرند, هر دو رنگ روشن تر به نظر میرسد و توجه بیننده را جلب میکنند.

چه رنگهایی با هم ست میشوند؟